Samenwerken arbeidsmarkt bij extreme toekomstscenario’s

TNO heeft voor NGinfra onderzoek uitgevoerd naar extreme toekomstscenario’s. De hoofdvraag is hoe infrapartners zich tijdig en strategisch kunnen voorbereiden op extreme toekomstscenario’s die de arbeidsmarkt ingrijpend kunnen beïnvloeden. Met het antwoord op deze vraag kunnen de infrapartners beter begrijpen hoe zij elk tegen de arbeidsmarktuitdagingen die in die scenario’s ontstaan, aankijken.

Om de hoofdvraag te beantwoorden, zijn vier plausibele extreme scenario’s uitgewerkt:

1. In ‘De Wereld is Groen’ verloopt de klimaat- en energietransitie voorspoedig met investeringen in groene technologie en internationale samenwerking die nieuwe banen creëren, maar het tekort aan relevante vaardigheden blijft bestaan.
2. In ‘AI en Rijkdom’ zorgt technologische innovatie voor een nieuwe economische groeispurt, waarbij de arbeidsmarkt wordt gekenmerkt door een mondiale strijd om technisch talent, vooral in hightech functies.
3. Het scenario ‘Multipolar World’ schetst een wereld waarin grote economische blokken tegenover elkaar staan en geopolitieke spanningen, cyberdreigingen en een focus op defensie en veiligheid de arbeidsmarkt bepalen.
4. In het scenario ‘Crisis’, is sprake van het samengaan van een economische en klimaatcrisis. De AI-bubbel spat uiteen en de aandacht van innovatie verschuift naar operationele continuïteit.

De eerste drie scenario’s laten een groei in de vraag naar personeel zien, zij het telkens met een andere focus (andere beroepen, andere vaardigheden, andere aantallen), terwijl in het crisisscenario de werkgelegenheid stabiliseert of krimpt. De impact verschilt per opleidingsniveau en per infrapartner.

Ondanks de uiteenlopende scenario’s zijn er drie maatregelen die in alle mogelijke toekomsten effectief blijken. Het gezamenlijk investeren in technologie helpt risico’s en kosten te delen, zorgt voor schaalvoordelen en verhoogt productiviteit variërend van groene technologie tot generatieve AI of robotisering. Daarnaast is samenwerking op het gebied van een leven lang ontwikkelen cruciaal, omdat veranderende omstandigheden continu nieuwe vaardigheden vereisen. Gezamenlijke initiatieven zoals een ‘Infra Academy’ kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. Tot slot vraagt het delen van personeel en het versterken van arbeidspools om verdere professionalisering en structurele afspraken zodat infrapartners flexibel kunnen inspelen op wisselende tekorten of pieken in de vraag.

Het rapport biedt een breed handelingsperspectief geënt op maatregelensets die organisaties kunnen inzetten om om te gaan met de eisen van die verschillende scenario’s. Het levert verder een overzicht van ‘early warning signals’ die vierjaarlijks dienen te worden opgevolgd en adviezen over hoe de samenwerking dient te worden vormgegeven.

• Download rapport
• Bekijk samenvatting onderzoek