Verslag Roadmapwerksessie Positioneren van integrale infra-ontwikkeling in de regio

Maandag 13 april vond de Roadmapwerksessie Positioneren van integrale infra-ontwikkeling in de regio plaats. Tijdens de Roadmapwerksessie verkenden deelnemers het thema gebiedsontwikkeling. Dit was de kick-off van de Sprints omtrent 1. Gebiedsontwikkeling Strategisch Hart Ketelmeer en 2. Gebiedsontwikkeling Zee- en luchthaven. Tijdens sprintdagen later in 2026 gaan de NGinfra-partners hier samen mee aan de slag.

“Samenwerken is alleen zinvol als je van elkaar afhankelijk bent of gezamenlijke ambities hebt.”

“Werk als infrabeheerder vanuit de talenten van de plek én ontdek met welke partijen je het gebied mede kunt ontwikkelen om lock-ins te voorkomen.”

Plenaire presentaties
NGinfra trapte af met een presentatie door Dirk Koppenol, over de mogelijkheden en urgentie van samenwerking tussen infrabeheerders met kritieke infrastructuur binnen een regio. Hij benadrukte hoe de gezamenlijke aanpak via de twee Roadmaps richting geeft aan deze samenwerking en hoe het eerdere onderzoek Masterplan NL uit 2025 voor gebiedsontwikkeling een kader biedt.

Marieke Francke van het College van Rijksadviseurs nam ons mee in het sturen op toekomstbestendige ruimtelijke ordening vanuit de (infra)netwerken. Daarin onderstreepte ze het belang van 1. ontwerpend denken vanuit zekerheden voor later, 2. investering in talenten van het gebied om lock-ins te voorkomen en 3. te werken aan structurerende keuzes en afstemming, ook tussen assets.

Bert Bijkerk van Waterschap Drents Overijsselse Delta liet ons zien hoe een businesscase voor IJsselvecht-Keteldelta reeds is ontwikkeld vanuit een systeemgedachte gericht op natuur, waterveiligheid, drinkwater en toekomstige landbouw. Hoe vinden we synergie in meerdere opgaves en maken we een integratie van infrastructuur mogelijk?

Werken in groepen: twee Sprints
De deelnemers gingen op basis van deze inspiratie in groepen aan de slag met de verdieping op de thema’s voor de Sprints:

1. Gebiedsontwikkeling Strategisch Hart Ketelmeer
2. Gebiedsontwikkeling Zee- en Luchthaven

Gebiedsontwikkeling Strategisch Hart Ketelmeer
In deze sessie zoomden de infrabeheerders in op het Ketelmeer gebied om vanuit deze regio ook te komen tot een methode voor andere gebieden.

Infrabeheerders trapten de subsessie af door hun grootste opgave op een kaart van het gebied te plotten. Onderzoeker Jitske van Popering-Verkerk van GovernEUR gaf inzicht in de door hun uitgevoerde verkenning presentatie. Vanuit de masterplangedachte werden de opgaves in het gebied geanalyseerd: drinkwaterwinning, waterkwaliteit, Defensie, spoor, weg- en waterwegen, elektriciteit, natuur en dijkversterking.

Hieruit werd duidelijk dat infraontwikkeling voor de lange termijn in het gebied mogelijk is door 1. Het benutten van de plus; zoek elkaar op om samen te werken en bestaande plannen en opgaves op elkaar te laten aansluiten of 2. maak een masterplan voor de regio waarin je integraal kijkt vanuit ontwerp naar de kansen.

Op basis daarvan gaven de NGinfra-partners en andere deelnemers hun reactie op de drie routes voor de Sprint voor gebiedsontwikkeling:

1. Kansenkaart ontwerpen voor Ketelmeer.
2. Afwegingskader voor infrabeheerders ontwerpen vanuit Ketelmeer voor algemene toepassing van een integraal masterplan.
3. Agenderen van een innovatief arrangement gericht op natuurcompensatie (bv. een natuurcompensatiebank).

Vervolg: Op basis van de input verrijkt GovernEUR de door hun uitgevoerde verkenning en maakt NGinfra een concept sprintontwerp waarop de deelnemers in mei feedback kunnen geven.

Gebiedsontwikkeling Zee- en Luchthaven
In deze sessie zoomden infrabeheerders dieper in op het thema: Wat is een afwegingskader voor de omgang met dilemma’s die infraontwikkelaars ervaren bij de ombouwing in relatie tot Brede Welvaart in de Rotterdamse Haven en op Schiphol?

Onderzoeker André Wooning van Sustecon deelde in de subsessie de opzet van zijn onderzoek dat perspectief biedt op hoe Brede Welvaart en Maatschappelijke Kosten Baten Analyses (MKBA’s) een rol spelen in deze vraag. Hierin wordt verkend hoe een MKBA, specifiek de Impact Assesment Tool: 1. een afweging voor Brede Welvaart zo goed mogelijk kan ondersteunen, 2. wat er nodig is in de governance en 3) hoe grote investeringen en cross-sectorale effecten hun blik op ‘elders en later’ kunnen richten. André gaf mee dat het inzetten van de infrastructurele ombouwing voor transities kan knellen met MKBA’s, omdat strategische keuzes voor transities in een MKBA lastig samenkomen. Een MKBA veronderstelt immers een causaliteit van effecten, maar onder transities met een lange aanlooptijd is er sprake van een aanvankelijk ‘transitiefalen’.

Met deze inspiratie gingen de deelnemers aan de slag: wat zijn voor henzelf en gezamenlijk de grootste problemen om aan te pakken voor de gebiedsontwikkeling van de zee- en luchthaven omtrent Brede Welvaart? Welke dilemma’s komen daarbij kijken? Welke rollen zijn hiertoe essentieel? Vanuit persona’s van de organisaties en de ‘1-2-4-all’ ontstond een eerste focus van de problemen: 1. de verantwoording voor toekomstbeslissingen en 2. een afwegingskader voor schaarste nu versus de lange termijn later.

Een terugkerend dilemma is dat besluitvormingsinstrumentaria volgen op beleidsambities. Politieke en bestuurlijke visies moeten dus voortdurend met elkaar in lijn worden gebracht. In de overdracht van de verkenning naar de Sprint zal aandacht worden besteed aan de juridische dimensie. Een suggestie was om deze vraagstukken met de corporate strategie- en planningsafdelingen verder te brengen.

Vervolg: NGinfra faciliteert het Sustecon onderzoek en ontwerpt met infrabeheerders de Sprint in oktober op basis van dit onderzoek met sprintleider Robin Neef.